„Ostateczne usprawiedliwienie się wobec nieba i ludzi”

Seppuku, czyli coś więcej niż samobójstwo. Czyn, w którym jest dużo więcej symboliki, niż mogłoby się wydawać. Był to przywilej samurajów świadczący o tym, że to oni decydują o swoim życiu. Demonstrowali tym samym siłę ducha, samokontrolę i pogardę wobec śmierci.

Mamy dobry czas na odkurzenie starych książek. Ja odkopałam książkę A. Śpiewakowski „Samuraje”. Opisana jest w niej historia samurajów, wychowanie młodzieży samurajskiej, technik walki, uzbrojenia oraz tajniki kodeksu bushido, a także obrzęd seppuku, o którym w tym wpisie trochę szerzej.


W dosłownym tłumaczeniu seppuku oznacza „rozciąć brzuch”. Do części tego słowa –  fuku (lub-ppuku) użyty japoński znak odczytuje się także jako hara, co oznacza brzuch, dusza, zamiary, tajne myśli.

Buddyjska filozofia wskazuje, że najważniejszym, centralnym punktem ciała jest brzuch. Nie jest to jednak odpowiednik „duszy” w rozumieniu europejskim, lecz w grę wchodzą uczucia i emocje.

W języku japońskim można spotkać wiele zwrotów z użyciem słowa hara np. „hara-o watte hanashimashō” w dosłownym tłumaczeniu oznacza „porozmawiajmy otwierając hara (brzuchy)”, a rozumieć to można jako prośbę o szczerą rozmowę.

Według Japończyków brzuch stanowi źródło emocjonalnej egzystencji. Otwierając go (popełniając seppuku) pokazuje się szczere i prawdziwe uczucia, a także jest to dowód czystych intencji i zamiarów.

Przyczyny popełniania seppuku

Powodów popełnienia seppuku było wiele. Samuraj winien był popełnić seppuku po śmierci swojego pana (nazywane oibara lub tsuifuku).

Podczas wojen domowych, gdy wojska daimyō (książąt feudalnych) ponosiły klęskę, samuraje uciekali się do seppuku, by nie dostać się w ręce wrogów i uniknąć niewoli.

Bushi, który złamał słowo, nie wypełnił rozkazu, bądź dopuścił się niegodnego czynu był zobowiązany popełnić samobójstwo w wyniku decyzji krewnych lub z własnej woli.

Innymi powodami popełniania seppuku był np. wyraz biernego protestu wobec niesprawiedliwości, w obronie idei lub utrata pozycji.

Seppuku było dla samuraja uniwersalnym wyjściem z każdej trudności.

Sposoby wykonywania cięcia

Bardzo ważnym elementem przy prowadzeniu cięcia było wykonanie go w taki sposób, aby osoby obserwujące ceremonię widziały wnętrzności i tym samym „czystość myśli” samuraja.

Sposobów wykonywania seppuku było wiele. Najpopularniejszym cięciem było cięcie na ukos – od lewej do prawej i do góry.

Bardziej „wymagającym” sposobem było wykonanie dwóch cięć (przypominającymi +) – poziomo od lewej do prawej strony, drugie cięcie prowadzone pionowo od przepony do pępka.

Innym sposobem było wykonanie cięć od lewego podżebrza po skosie w dół. Drugie cięcie wykonywane było od lewej dolnej części brzucha do góry. Cięcie to kształtem przypominało X.

Można było również wykonać dwa cięcia tworzące kąt prosty.

Z biegiem czasu ceremonia ta uległa uproszczeniu; wystarczyło wykonać niewielkie cięcie lub tylko wbić samurajski miecz w brzuch przy wykorzystaniu ciężaru własnego ciała.

Wykorzystywana broń

Kusungobu, czyli specjalny, stalowy sztylet o długości ok. 25cm przeznaczony do popełnienia seppuku. Narzędzie to było traktowane jako rodzinna „relikwia”. Trzymano je w specjalnym pomieszczeniu (znajdującym się w tradycyjnym japońskim domu) zwanym tokonoma.

Samuraje wykorzystywali również wakizashi (mały miecz samurajski o długości ok. 30-60cm).

W momencie, gdy wojownik chciał pokazać szczególne męstwo i wytrzymałość używał miecza bambusowego.

W jakiej pozycji wykonywano seppuku?

Najczęstszą pozycją, w której dokonywano seppuku była pozycja seiza. Z górnej części ciała zsuwano odzież, a następnie umieszczano ją pod kolanami. Zapobiegało to upadkowi ciała na wznak (hańbą dla samuraja było upaść na plecy przy tak ważnej czynności). Inna pozycja nosiła nazwę tachibara, czyli pozycja stojąca.

Seppuku kobiet

Przyczyną samobójstw kobiet (żon samurajów) były: śmierć męża, urażona miłość własna, albo złamanie słowa danego przez męża.

Jednak sposób wykonania seppuku był zupełnie odmienny niż u mężczyzn. Zamiast brzucha podcinały gardło bądź zadawały cios w serce.

Broń, którą wykonywały tą czynność to specjalny sztylet, zwany kaiken, który był prezentem ślubnym od męża. Można było również użyć krótkiego miecza, który otrzymywała córka podczas ceremonii pełnoletności.

Samuraje od małego byli przygotowywani do rozstania się ze swoim życiem. Honor stawiali na pierwszym miejscu. Dla samuraja i jego żony hańbą byłoby nie potrafić z sobą skończyć w razie konieczności. Według pojęć samurajskich „seppuku jest ostatecznym usprawiedliwieniem się wobec nieba i ludzi”.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *